Bilişsel Gelişim

“Dünyayı algılama, zihinsel süreçler ve problem çözme becerileri.”

Bilişsel gelişim nedir?

Bilişsel gelişim, insanın doğumdan itibaren başlayarak yaşamı boyunca çevresini algılayabilmesini ve etkileşim kurabilmesini sağlayan zihinsel işlevleri kazanma sürecidir. Zihinsel işlevler, algı, bellek, akıl yürütme, düşünme, okuma, yazma, yaratıcı düşünme gibi faaliyetleri kapsar ve bunların her biri kişinin çevresini ve dünyayı yorumlamasıyla gelişir.

Çocuğun doğduğu andan itibaren bilişsel gelişiminin desteklenmesi, bütün hayatının temelini oluşturması açısından önemlidir.

Kalıtsal ve çevresel faktörlerden etkilenmekle birlikte, doğumdan itibaren çocuklarda gözlemlenebilen zihinsel gelişim özellikleri şöyle sıralanabilir:

0 – 3 Ay

Yüzüne yakın nesneleri görebilir.
Yakın seslere duyarlıdır.
Nesneleri ve yüzleri izler ve hareketli nesneleri gözleriyle takip eder.
Bacak ve kol hareketleriyle yüksek seslere tepki verir.
2 aylık olduğunda çıngırak gibi hareketli ve sesli nesneler dikkatini çeker ve bunları gözleriyle takip eder, tanıdık insanları ayırt edebilir. Sıkıldığında ağlar ve telaşlanır.
3 aylık olduğunda memeyi ve biberonu tanır, hareketi ve sesi başını çevirerek ifade eder.

3 – 6 Ay

Mutlu ya da üzgün olduğunda iletişim kurabilir.
Yüzleri izler ve beslenirken yüzünüze bakar.
Oyuncaklara uzanma ve ağzına götürme eğilimindedir.
Çevrelerini elleri ve ağzıyla keşfetmek ister.
Nesneleri elden ele aktarabilir.
Ulaşamayacağı şeyler de ilgisini çekmeye başlar.

9 Ay

Saklanan ve düşen nesneleri aramaya başlar.
“Ce-ee” oyunundan hoşlanmaya başlar.
Nesneleri tutmak için baş parmağı ve işaret parmağını kullanır.
Kitabın sayfalarını çevirebilir.
Nesneleri kusursuz bir şekilde tutabilir ve eldene ele aktarabilir.

12 Ay

Nesneleri kapların içine ve dışına koyabilir.
Adını duyduğunda dönüp bakar.
Nesneleri birbirine vurarak ses çıkarır.
Nesnelerin kullanım amaçlarını fark eder.
Bir-iki kelimelik basit yönergeleri takip edebilir.
Keşfetme yolu vurma-atma-sallama olmuştur.
İşaret parmağını sıkça kullanır.

18 Ay

Kalem kullanarak karalama yapar.
Vücudunun bölümlerini gösterir.
Yönergeleri takip eder.
Nesnelerin ne işe yaradığını bilir.
Oyuncak hayvan ve bebeklere ilgi gösterir ve onlarla oyun kurabilir.
Kitap, hikaye ve şarkılar hoşuna gider.
Kitap sayfalarını çevirebilir.

2 Yaş

Dört veya daha fazla parçayı üst üste koyarak bir kule yapabilir.
İki veya daha fazla örtünün altına gizlenmiş nesneleri bulabilir.
Bazı işleri deneyerek nasıl yapıldıklarını keşfeder.
Şekilleri ve renkleri öğrenir.
“Kitabını al ve çantana koy” gibi iki aşamalı yönergeleri takip edebilir.
Taklit eder ve rol yapar.
Kitapta gördüğü ögeleri adlandırabilir.
Sürekli okuduğu kitaplarda geçen cümleleri ezberler ve bir kısmı okunduğunda kalanını tamamlar.

3 Yaş

Yapboz yapar.
Boya veya kalemle çeşitli şekiller çizer ve gördüğü şekilleri kopyalar.
Hayali arkadaşları vardır.
Oyuncaklarıyla hayal ürünü oyunlar kurar.
Kendi hayal gücünü kullanarak hikayeler ve oyunlar oluşturur.
Nesneleri şekillerine ve renklerine göre sıralar ve eşleştirir.
Düğmeli ve mekanik oyuncakları çalıştırır.
Sayıların ne anlama geldiğini öğrenir.
Sayfaları çevirir.
Şişe ve kavanozların kapaklarını açıp kapatabilir, kapı baskı kollarını kullanarak kapıyı açar.

4 Yaş

Aynı ve farklı olanı gösterir.
Vücut yapısını büyük oranda çizer.
Zamanı öğrenmeye başlar.
Makas kullanabilir.
Kutu ve masa oyunları ilgisini çeker.
Hikaye tamamlayabilir.

5 – 6 Yaş

Çok sayıda nesneyi sayar.
Renkleri doğru şekilde adlandırır.
Geometrik şekilleri öğrenir ve çizer.
Zaman kavramı yerleşmiştir.
Bazı harfleri ve sayıları yazabilir.
Kendi adını tanır ve yazabilir.

Bilişsel Gelişim